فراتر از محدودیت‌ها: گفتگو با دکتر حسن رضایی
میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
این گفتگو به بررسی فعالیت‌ها و دستاوردهای علمی دکتر حسن رضایی هفتادر دانشیار دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران اختصاص دارد که علیرغم نابینا بودن، مسیر ارتقای دسترسی به منابع پژوهشی را در دو حوزه محوری هدایت کرده است.
بخش اول: طرح گویاسازی منابع اسلامی
طرح پژوهشی-کاربردی پیشگامانه در حوزه علوم قرآن و حدیث با محوریت تولید کتاب صوتی، دکتر رضایی، تحولی مهم در دسترسی به متون تخصصی اسلامی در حوزه‌های تفسیر، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه، ایجاد کرده است. این طرح ریشه در دغدغه شخصی و آرزوی دیرینه ایشان برای دسترسی به منابع، مشابه افراد بینا، داشته است.
ایشان با تأکید بر اینکه محدودیت‌های دسترسی به منابع عملاً، دامنه مطالعات پژوهشگران نابینا را کاهش می‌دهد، هدف اصلی را پر کردن این فاصله و تسهیل مسیر پژوهش عنوان کرد. نکته قابل توجه این طرح، تولید محصولی است که نه تنها برای جامعه هدف (نابینایان) بلکه برای افراد بینا نیز در عصر گسترش کتاب‌های صوتی، بسیار مفید و کاربردی است.
غلبه بر چالش‌های علمی و فنی تولید کتاب صوتی
دقت در تولید این منابع، مستلزم غلبه بر چالش‌های پیچیده‌ای بود:
- چالش علمی (دقت تلفظ): تضمین تلفظ درست واژگان و اعلام تخصصی متون کهن (مانند اعراب‌گذاری صحیح). این امر با استفاده دقیق از اطلس‌ها، فرهنگ لغت‌ها و دایره المعارف‌ها در مرحله بازخوانی و همچنین ویرایش مجدد توسط خود استاد پس از ضبط اولیه برای حذف هرگونه خطای انسانی در خوانش، محقق شد.
- چالش زیرساختی (فنی): فقدان استودیوهای حرفه‌ای و آکوستیک. علیرغم این محدودیت، با تلاش برای تهیه تجهیزات با کیفیت و انجام کار گروهی، این چالش پشت سر گذاشته شد.
ایشان بیان داشتند کتب صوتی تولید شده دارای فهرست ورودی صوتی و ترک‌بندی شده هستند تا کاربر بتواند دقیقاً به بخش یا فصل مورد نیاز خود دسترسی پیدا کند. این قابلیت، سرعت مراجعه به محتوا را برای پژوهشگر به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.
دکتر رضایی درخواستی مهم از معاونت پژوهشی دانشگاه تهران داشتند:
«ضرورت دارد از انتشارات دانشگاه تهران شروع کنیم و تولید یک نسخه صوتی را به عنوان یکی از الزامات چاپ کتاب نویسندگان قرار دهیم. این امر گام بلند در جهت گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی و فراهم‌سازی منابع برای کل جامعه است.»
بخش دوم: سردبیری مجله‌ای بین‌المللی؛ مطالعات اسلامی معاصر ( CCIS)
دکتر رضایی در بخش دوم گفتگو، به فعالیت خود به عنوان سردبیر مجله
مطالعات اسلامی معاصر (Classical and Contemporary Islamic Studies) که به زبان انگلیسی و توسط دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران منتشر می‌شود، پرداخت.
موفقیت در میان موانع اولیه
مجله JCIS در مسیر خود با موانعی نظیر چالش در جذب مقاله (به دلیل عدم اعتبار اولیه) و دشواری در فرآیند داوری و پذیرش اصلاحات توسط برخی نویسندگان روبرو بود. با وجود این سختی‌ها با تلاش‌های گروهی، مجله توانست به موفقیت‌های مهمی دست یابد:
- کسب درجه علمی "ب" از وزارت علوم در سال ۱۴۰۰.
- قرار گرفتن در جایگاه اولین مجله تخصصی انگلیسی زبان دانشگاه تهران در حوزه الهیات.
- کسب عنوان مجله شایسته تقدیر در یکی از جشنواره‌های پژوهشی.
- حفظ نظم و برنامه‌ریزی دقیق در انتشار فصلی.
رسالت علمی در فضای بین‌الملل
سردبیر مجله، اهمیت انتشار پژوهش‌ها به زبان انگلیسی را در فضای علمی جهانی تشریح کرد:
«انتشار مقالات در حوزه مطالعات اسلامی به زبان انگلیسی، به دانشگاه تهران این فرصت را می‌دهد که به عنوان یک پایگاه علمی معتبر، صدای پژوهش‌ها و دیدگاه‌های خود را به جامعه جهانی پژوهشگران برساند. این امر نقش اساسی در تقویت گفتگوی بین‌الادیانی و تمدنی بر پایه منابع دانشگاهی دارد و می‌تواند پلی برای دسترسی محققان خارجی به مطالعات عمیق اسلامی باشد.»
نظر شما :