سوسک‌هایی که سرآغازی برای خودکفایی شدند
زهرا فیضی در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
دکتر علیرضا بدیعی عضو هیأت علمی دانشکدگان علوم دانشگاه تهران از سرآمدان علمی کشور در رابطه با ژل‌های سوسک‌کش می‌گوید:
یکی از پروژه‌هایی که ما داشتیم پروژه ژل‌های سوسک‌کش بود، در وحله اول باید بگویم این یه کار تیمی در واقع بین دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران بود. دکتر حمیدرضا باصری استاد حشره شناسی دانشگاه علوم پزشکی، طراحی و آمادگی کلونی سوسک را برای ما آماده کردند، این را هم بگویم که سوسکی که مد نظر ما بود سوسک آمریکایی و آلمانی بود، منظور از سوسک آمریکایی همان سوسک‌های بزرگ و منظور از سوسک آلمانی همان سوسک‌های کوچک در آشپزخانه و منازل است.
خاطرم هست ما برای هر سوسک آمریکایی باید حدود بیست هزار تومان و برای هرسوسک آلمانی هم چیزی حدود پنج الی شش هزار تومان هزینه می‌کردیم. ما با همکاران تصمیم گرفتیم که خودمان این سوسک‌ها را بگیریم اما متوجه شدیم که کار بسیار سختی است، از طرفی هم برای خرید این مقدار سوسک باید هزینه زیادی را پرداخت می‌کردیم.
متاسفانه پول کافی هم نداشتیم، با هم فکری دانشجویانم فکری به ذهنمان رسید، یک اطلاعیه در دانشکده زدیم که برای هر بیست سوسکی که در داخل یک ظرف برای ما تهیه کنید، بیست هزار تومن پرداخت می‌شود.
اینطور هم به نفع ما بود و هم برای دانشجویان سود داشت.دانشجویان با ما همکاری بسیار خوبی داشتند و از خوابگاه یا پارک‌ها و مراکز دیگر برای ما سوسک می‌آوردند. خلاصه کار ما راه افتاد و توانستیم نظر یکی از شرکت‌های خوب را هم برای سرمایه گذاری جذب کنیم و نمونه ژل سوسک‌کش مورد نظر را ساختیم و خوشبختانه ژل سوسک‌کشی که ما تهیه کردیم از نمونه Combat آمریکایی بسیار با کیفیت‌‌تر و حتی میزانسم مورد استفاده در آن هم پایین‌تر بود.
ما این کار را با دقت بسیار بالا انجام دادیم، حتی با چند تن از دانشجویانمان، مداری را طراحی کردیم و با نصب دوربین، میزان علاقه سوسک‌ها را چک کردیم . مثلا چک کردیم که سوسک‌ها کدام ژل را بیشتر می‌پسندند و می‌خورند. در حال حاضر این ژل‌های سوسک کش در مرحله تولید انبوه در شرکت آفند شیمی با نام تجاری «نبرد» می باشد.
وی همچنین در مورد پروژه دیگری که در مورد تله مگس بود، افزود:
تله مگس از کارهای دیگری است که با زحمت فراوان بر روی آن کار کردیم. شما می‌دانید مگس‌ها تا چه حد موذی هستند و در گاوداری‌ها و کشتارگاه‌ها بر روی گاوهای شیرده و گاوهای گوشتی، تاثیر بسیار مضری دارند. اگر میزان مگس بالا باشد می‌تواند تا حدود ده درصد تلفات یا میزان شیردهی گاو را کاهش دهد و این ضرر و زیان سنگینی را برای این مجموعه‌ها و حتی اقتصاد کشور به بار می آورد، در این شرایط، این مجموعه‌ها باید تله مگس خارجی داشته باشند.
ما روی این موضوع هم کار کردیم، یادم هست با یکی از همکاران در دفتر ارتباط با صنعت، جلسه‌ای داشتیم. خیلی اتفاقی، بحث سگ‌های ولگرد پیش آمد، یکی از همکاران در مورد سگ‌های ولگرد در حال تحقیق بودند، یادم افتاد در اطراف این سگ‌های ولگرد، مگس بسیار زیاد است، در این جلسه هم متوجه شدم که شهرداری‌ها فضاهایی برای نگهداری و جمع‌آوری سگ‌های ولگرد دارند. با یکی از همکارانمان به آن منطقه رفتیم، دنبال یک کلونی مگس بودیم، در واقع می‌خواستیم این تله‌های مگس را که ساخته بودیم آزمایش و تست کنیم.
در یکی از این مراکز نگهداری سگ، یکی از این تله مگس‌ها را قرار دادیم، خاطرم هست شخصی در آنجا به بنده گفت «شما ما را مسخره می‌کنید، ما می‌خواهیم مگس‌ها را بکشیم، شما می‌خواهید آنها را بگیرید»، دوستم گفت نگران نباشید مگس‌ها را می‌گیریم و بدون سم از بین می‌بریم. در عرض نیم الی یک ساعت، کل تله مگس پر از مگس زنده شد و متوجه شدیم که این تله مگس هم کارایی بالایی دارد، بدون سم که می‌تواند برای محیط زیست بسیار خطرناک باشد، مگس‌ها را جمع می‌کند و به دام می اندازد.
خوشبختانه این وسیله ساده با فرایند شیمیایی جذابی که در آن طراحی کردیم، در مرحله تولید انبوه توسط شرکت آفند شیمی است و از نمونه‌های خارجی آن کیفیت بسیار بالاتری دارد. یکی از شرکت‌های خارجی گفته بود:
هرگز تصور نمی‌کردیم ایرانی‌ها بتوانند این وسیله را بسازند و حتی از نمونه ما هم با کیفیت‌‌تر باشد.
دکتر بدیعی گفت ما در ارتباط با صنعت خوشبختانه کارهای بسیاری انجام داده‌ایم و همه هم کاربردی بوده است.
مثلا با همکاری یکی ازدانشجویان، توانستیم میزان مس موجود در بوته گوجه فرنگی را اندازه‌گیری کنیم، این کار را با جمع آوری ضایعات قطعات الکترونیکی و ضایعات بطری نوشابه انجام دادیم. ما از بطری‌های نوشابه PET ماده BCT را جدا کردیم و سپس عنصر با ارزش تانتالیوم را از خازن‌های تانتالیومی ضایعاتی استخراج نمودیم. با کمک این دو نمونه ماده بدست آمده ساختار MOF با همان شبکه‌های چارچوب فلز-آلی را ساختیم که قابلیت نور تابی داشت.
از این خاصیت جذاب برای اندازه‌گیری مس موجود گوجه فرنگی استفاده کردیم که میزان این مس بسیار مهم است و افزایش آن در بوته و گوجه باعث مشکلاتی خواهد شد.
در پایان دکتر علیرضا بدیعی پیامی هم برای دانشجویانش داشت:
من همواره به دانشجویانم می‌گویم که با تمام وجود و با عشق کار کنید و برای خودتان برنامه داشته باشید. اگر برنامه داشتید هر چند که مشکلات وجود دارد، اما شک نکنید که بالاخره به نتیجه دلخواه خودتان می رسید. نکته دیگر اینکه بلند نگاه کنید و برای رسیدن به هدفتان صبر داشته باشید. شک نکنید که در تمام موارد با مشکلات عدیده ای مواجه خواهید شد اما افرادی موفق هستند که صبور باشند و مشکلات و موانع را به جاده‌های ترقی تبدیل کنند.
همچنین مهمترین نکته برای رشد و موفقیت و آسایش ذهن و روح در تمام زندگی، راستی و صداقت است، هر چند در برخی ازموارد در کوتاه مدت ضرر می کنید، اما فراموش نکنید شما موفق خواهید شد و با وجدان خود دعوا نخواهید کرد و این یعنی موفقیت واقعی.
شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران
نظر شما :