رئیس آزمایشگاه تحقیقات کسب‌وکار دانشگاه تهران: مدیران ایرانی به «ورزش ذهنی» نیاز دارند
تصمیم‌گیری پویا در محیط پیچیده: مغز مدیران زیر تیغ شهود و تحریم
میلاد معین در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
در حالی که جنگ اقتصادی و تحریم‌های نرم و سخت، فضای کسب‌وکار ایران را به «آزمایشگاه زنده» بحران‌های پیچیده تبدیل کرده، یافته‌های یک پژوهش نشان می‌دهد چرا مدیران ایرانی در تصمیم‌گیری‌های بلندمدت دچار خطای سیستماتیک می‌شوند. دکتر رزا هندیجانی، عضو گروه استراتژی و رئیس آزمایشگاه تحقیقات کسب‌وکار دانشگاه تهران، در این مصاحبه اختصاصی، بیان می‌کند که «تفکر کل‌نگر» و «ورزش‌های ذهنی» می‌توانند کلید عبور از بن‌بست‌های مدیریتی باشند.
تفاوت مرگبار تصمیم‌گیری ایستا و پویا
دکتر هندیجانی که دکترای مدیریت از دانشگاه کلگری کانادا و سابقه تدریس در دانشگاه کلرادو بولدر آمریکا را دارد، دو گونه تصمیم‌گیری را از هم تفکیک می‌کند:
«تصمیم‌گیری ایستا یعنی بررسی رفتار در یک موقعیت واحد و ثابت؛ اما تصمیم‌گیری پویا به معنای تصمیم‌گیری در طول زمان است که فرد با تغییر شرایط و بازخوردهای مختلف روبرو می‌شود.»
به گفته وی، مدیران ایرانی اغلب در سیستم‌هایی با «فاصله بین تصمیم و نتیجه» گرفتار می‌شوند؛ جایی که اثر تصمیم فوری دیده نمی‌شود و مدیر احساس می‌کند «اهرم» کار نمی‌کند، در حالی که فقط دستگاه زمان‌بندی آهسته‌تر است. مطالعات آزمایشگاه او نشان می‌دهد وقتی آدم‌ها نتیجه آنی نمی‌گیرند، چون نمی‌توانند لحظه به لحظه تغییرات را ردیابی کنند، تصمیمات عجولانه‌تری می‌گیرند که فاجعه می‌آفریند.
تحریم، چالش تجهیزات و مغز انسان
در حالی که آزمایشگاه تحقیقات کسب‌وکار دانشگاه تهران اولین و پیشرفته‌ترین مرکز در حوزه مدیریت و اقتصاد ایران است و از واحدهای ردیابی حرکات چشم و ثبت سیگنال مغزی تا آزمایشگاه مالی رفتاری و هوش مصنوعی برخوردار است، دکتر هندیجانی از چالش تحریم‌ها می‌گوید: «ما حتی با کمبود رایانه‌های به‌روز مواجهیم. سیستم‌های دانشگاه هنوز با نسخه‌های قدیمی سیستم عامل کار می‌کنند که برای تجهیزات پیشرفته‌ای مثل ردیاب چشم مناسب نیست.» این محدودیت‌ها در حالی است که این مرکز تلاش می‌کند با شبیه‌سازی‌های رفتاری، عوامل «عقلانیت» و «تفکر کل‌نگر» را در مدیران تقویت کند.
ورزش ذهنی؛ راهکار فراموش‌شده
یافته کلیدی این پژوهش انحصاری به «ورزش ذهنی» بازمی‌گردد. دکتر هندیجانی توصیه می‌کند مدیران همان‌طور که برای بدن ورزش می‌کنند، برای مغز خود نیز ورزش ذهنی انجام دهند: «حل محاسبات ریاضی ساده، سوالات استدلال منطقی دشوار، و تمرین نگاه کردن به کلیت تصاویر به جای ریز شدن در جزئیات.» به گفته وی، بیشترین سوگیری رفتاری در ایران «کاهش عقلانیت و عدم کل‌نگری» است؛ مدیران به جای دیدن کلیت زنجیره تأمین یا استراتژی کلان، بر یک اتفاق لحظه‌ای توجه می‌کنند و تصمیمات آنی اما خطرناک می‌گیرند.
علیت ذهنی؛ جبر شکسته در دست مدیر
نظریه انحصاری «همخوانی انگیزشی» دکتر هندیجانی مفهوم «انگیزه کل» را معرفی می‌کند که ترکیبی از انگیزه‌های درونی، بیرونی و محیطی است. وی باور دارد «علیت ذهنی» واقعیت دارد:
«ذهن و انگیزه‌های درونی ما واقعاً روی اتفاقات بیرون اثرگذارند. فکرهای مثبت مدیر می‌تواند روی کل مجموعه و حتی جامعه اثر بگذارد.»
این دیدگاه در شرایط فعلی که «نگاه امنیتی» غلبه یافته، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا می‌کند؛ جایی که مدیران باید بدانند ذهن آن‌ها فقط تحلیلگر نیست، بلکه «عامل تغییر» است.
بازی‌های شبیه‌سازی، آینده مدیریت ایران
آزمایشگاه تحقیقات کسب‌وکار با همکاری محققانی از آلمان و کانادا، بازی‌های شبیه‌سازی مدیریت تعارض و کار تیمی طراحی کرده تا مدیران پیامدهای ناخواسته استراتژی‌های خود را پیش از اجرا در بازار واقعی بسنجند. چرا که در محیط واقعی، شکست هزینه‌های کلان دارد و مدیران آن را به گردن عوامل بیرونی می‌اندازند، اما در آزمایشگاه، عوامل کلان مثل سیاست و تحریم کنار گذاشته می‌شوند تا فرد نقش واقعی خود را ببیند. حالا که سه ماه از آن مصاحبه گذشته و تحریم‌ها تشدید شده، این پرسش مطرح است: آیا مدیران ایرانی فرصت «ورزش ذهنی» را پیش از ورود به بحران‌های عمیق‌تر غنیمت خواهند شمرد؟
شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران
نظر شما :