از شبیه‌سازی انرژی تا اصلاح ساختمان‌های موجود
زهرا فیضی در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
دکتر زهرا زمانی، عضو هیأت علمی دانشکده معماری و فناور برگزیده جشنواره پژوهشی دانشگاه تهران در سال 1404، با اشاره به اهمیت بهینه‌سازی ساختمان‌های موجود، تأکید می‌کند که کاهش مصرف انرژی الزاماً به معنای تحمیل هزینه‌های سنگین به مالکان نیست و می‌توان با شناسایی نقاط پرمصرف، اقدامات اصلاحی را بر اساس میزان هزینه و بازگشت سرمایه اولویت‌بندی کرد.
به گفته این پژوهشگر، در بسیاری از ساختمان‌های قدیمی کشور، ملاحظات مربوط به انرژی در زمان ساخت مورد توجه کافی قرار نگرفته است؛ برای مثال، ساختمان‌هایی که چند دهه پیش ساخته شده‌اند، ممکن است از نظر عایق‌کاری، پنجره‌ها یا سیستم‌های تأسیساتی با استانداردهای امروز فاصله داشته باشند. در چنین شرایطی، انتظار برای اصلاح کامل ساختمان با صرف هزینه‌های بسیار بالا، راهکار واقع‌بینانه‌ای نیست.
یکی از نکات مهم در این زمینه، تأثیر قابل توجه سیستم‌های تأسیساتی بر مصرف انرژی است. به همین دلیل، در کنار اقدامات مربوط به بخش غیرفعال ساختمان، اصلاح و بهینه‌سازی تأسیسات می‌تواند در بسیاری از پروژه‌ها بازده اقتصادی بالایی داشته باشد. انتخاب راهکار نیز باید بر اساس وضعیت هر ساختمان انجام شود؛ ممکن است در یک پروژه، اصلاح پنجره‌ها اولویت داشته باشد و در پروژه‌ای دیگر، بهسازی جداره‌ها یا سیستم‌های تأسیساتی.
از همین رو، تجربه برخی کشورها نشان می‌دهد که علاوه بر استانداردها و الزامات فنی، استفاده از مشوق‌های اقتصادی نیز می‌تواند نقش مؤثری در تغییر رفتار مصرف‌کنندگان داشته باشد.
در این میان، ساختمان‌های دولتی و سازمانی نیز می‌توانند به‌عنوان یکی از نقاط آغاز اصلاح الگوی مصرف مورد توجه قرار گیرند. اختصاص بخشی از بودجه سالانه این ساختمان‌ها به بهسازی انرژی یا رتروفیت و طراحی مشوق‌هایی متناسب با میزان کاهش مصرف، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند هم‌زمان به کاهش هزینه‌های انرژی و مدیریت بهتر مصرف در زمان محدودیت‌های شبکه کمک کند.
این پژوهشگر همچنین بر ضرورت تدوین برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تأکید دارد. در کوتاه‌مدت می‌توان بر اقداماتی تمرکز کرد که هزینه اجرایی پایین‌تر و بازگشت سرمایه سریع‌تری دارند؛ در مراحل بعد، اصلاحات عمیق‌تر در پوسته ساختمان، پنجره‌ها و تأسیسات دنبال شود.
به گفته دکتر زمانی، برای تصمیم‌گیری در مقیاس شهر، منطقه یا حتی یک محله نیز نمی‌توان بدون شناخت وضعیت موجود نسخه واحدی ارائه کرد. ابتدا باید اطلاعات دقیقی از وضعیت ساختمان‌ها، میزان مصرف انرژی، نوع تأسیسات، کیفیت جداره‌ها و پنجره‌ها و شرایط اقلیمی منطقه به دست آورد و سپس بر اساس این داده‌ها، اولویت‌های بهسازی تعیین شود.
در چنین فرآیندی، مشاور انرژی می‌تواند نقش واسط میان داده‌های فنی و تصمیم اقتصادی کارفرما را ایفا کند؛ به این معنا که مشخص شود هر اقدام چه میزان هزینه دارد، چه مقدار در مصرف انرژی صرفه‌جویی ایجاد می‌کند و بازگشت سرمایه آن در چه مدت اتفاق می‌افتد. به این ترتیب، تصمیم‌گیری برای بهسازی ساختمان از یک اقدام کلی و پرهزینه به مجموعه‌ای از انتخاب‌های دقیق، مرحله‌بندی‌شده و مبتنی بر داده تبدیل می‌شود.
شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران
نظر شما :