مرد ماندگار میراث فرهنگی ایران
احسان شیرخانلو در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
در چهارمین آئین نکوداشت چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی کشور، که با حضور معاون اول رئیس‌جمهور، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و جمعی از شخصیت‌های برجسته فرهنگی در مجموعه تاریخی سعدآباد برگزار شد، دکتر حسن کریمیان، استاد گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران، به عنوان یکی از چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی ایران معرفی و تجلیل شد.
دکتر کریمیان، استاد تمام دانشگاه تهران، از چهره‌های برجسته علمی کشور در حوزه باستان‌شناسی است. او در کارنامه خود مسئولیت‌هایی چون مدیریت گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران، عضویت در کمیسیون ملی یونسکو (کمیته حفاظت از میراث فرهنگی کشور)، مدیریت علمی نخستین دایره‌المعارف مطالعات باستان‌شناسی ایران و عضویت در شورای سیاست‌گذاری ثبت جهانی مواریث فرهنگی را دارد.
از باستان‌شناسی سنتی تا باستان‌شناسی نوین
دکتر کریمیان در گفت‌وگو با میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران، با اشاره به دلایل انتخاب خود به عنوان چهره ماندگار گفت:
«یکی از دلایل اصلی، تلاش من برای انتقال مفهوم "باستان‌شناسی نوین" به ایران بود. در انگلستان، گاهی احساس می‌کردیم در کلاس پزشکی هستیم—روپوش سفید می‌پوشیدیم و بیشتر وقت خود را در آزمایشگاه می‌گذراندیم. وقتی به ایران بازگشتم، تصمیم گرفتم این نگرش علمی و میان‌رشته‌ای را در باستان‌شناسی کشور نهادینه کنم.»
او افزود: «باستان‌شناسی امروز تنها کاوش در خاک نیست، بلکه دانشی است که می‌تواند در علوم مختلف به کار گرفته شود. من هر دانشجو را مطابق با زمینه علاقه یا حرفه‌اش هدایت کردم. مثلاً یکی از دانشجویان دکتری من که در نیروی انتظامی خدمت می‌کرد، در حوزه "باستان‌شناسی جنایی" فعالیت کرد و ما توانستیم با همکاری دستگاه‌های قضائی، چندین پرونده جنایی را از منظر علمی بررسی کنیم. در یکی از این پروژه‌ها، رابطه‌ای میان نحوه تدفین اجساد و الگوی جرم کشف شد — یعنی باستان‌شناسی در خدمت پلیس.»
سال‌های دشوار حفاظت از میراث ایران
او دومین دلیل این انتخاب را دوران مسئولیت خود در سازمان میراث فرهنگی کشور (۱۳۶۵ تا ۱۳۷۲) دانست و گفت:
«آن سال‌ها یکی از سخت‌ترین دوره‌های حفاظت از میراث ایران بود. آثار تاریخی از سه جهت تهدید می‌شدند: سودجویان و حفاران غیرمجاز، دست‌های خارجی در پی تاراج میراث ایران، و حتی افرادی که با نیت مذهبی دست به تخریب می‌زدند. شرایط بسیار دشوار بود و ما شب و روز در مأموریت بودیم. گاه امروز در تربت‌حیدریه بودم و فردا در کرمانشاه و پس‌فردا در گرگان.»
او با لبخندی تلخ ادامه داد:
«یادم هست یکی از همکاران برای حفظ اشیای باستانی، آن‌ها را در وانت خود گذاشته بود و رویشان میوه ریخته بود تا کسی شک نکند! امروز که کشور در آرامش است، شاید نتوان تصور کرد که آن سال‌ها چه فداکاری‌هایی شد تا میراث ایران زنده بماند.»
علم، میدان، و افتخار جهانی
دکتر کریمیان درباره سومین محور این انتخاب گفت:
«بیش از ۲۲۷ مقاله و ۲۸ کتاب منتشر یا در دست چاپ دارم که بیشترشان حاصل پژوهش‌های میدانی‌اند. بعضی از این مقالات مبنای ثبت جهانی آثار تاریخی ایران قرار گرفته‌اند. مثلاً داده‌های مقاله‌ای از من در ثبت جهانی شهر یزد نقش داشت، یا مقاله‌ای درباره فرمانروایی ایران باستان بر آبراه‌های خلیج فارس که بعدها مورد استناد نشریه National Geographic قرار گرفت.»
هشدار فرهنگی؛ اگر ما روایت نکنیم، دیگران خواهند کرد
او در بخش پایانی گفت‌وگو با اشاره به ضرورت پاسداشت هویت تاریخی ایران افزود:
«اگر ما تمدن و هویت باستانی خود را به‌درستی معرفی نکنیم، دشمنان آن را تحریف خواهند کرد. به‌یاد دارید فیلم ۳۰۰ را؟ پس از پخش آن، چند باستان‌شناس انگلیسی به من ایمیل زدند و پرسیدند: سازندگان این فیلم چه می‌گویند؟ آن ۳۰۰ نفر که زیر ارابه‌های خشایارشاه مثل کلوخ له شدند! این یعنی اگر ما تاریخ خود را روایت نکنیم، دیگران روایت نادرست می‌سازند.»
او در پایان گفت:
«ما دیوارهای بلند فرهنگی و تمدنی داریم. باید از پشت این دیوارها دفاع کنیم — نه فقط با سلاح، بلکه با دانش، پژوهش و روایت درست. جوانان باید بدانند که تاریخ ایران، خود بزرگ‌ترین سرمایه ملی ماست.»
نظر شما :