اولویت‌های راهبردی معاونت
معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران در آغاز دوره ۱۴۰۵–۱۴۰۶، گام تازه‌ای برای جهت‌دهی هوشمندانه و مسئله‌محور به فعالیت‌های پژوهشی برداشته است. این حرکت راهبردی بر پایۀ یک باور روشن بنا شده است: دانشگاه باید در حل مسائل ملی و بین‌المللی نقش فعال داشته باشد و هم‌زمان در مرزهای دانش جهانی حرکت کند.
بر همین اساس، مجموعه‌ای از چهار خوشۀ اولویت‌دار پژوهش و نوآوری طراحی شده است تا ظرفیت علمی دانشگاه تهران در قالب یک نقشهٔ راه منسجم، آینده‌نگر و مبتنی بر نیازهای واقعی کشور سازمان‌دهی شود. این خوشه‌ها—سلامت و علوم زیستی، اکوسیستم هوش مصنوعی، فناوری‌های کوانتومی، و پایداری و فناوری‌های اقلیمی—نمایانگر حوزه‌هایی هستند که در دههٔ پیش‌رو بیشترین اثرگذاری را بر توسعهٔ ملی، امنیت علمی، و رقابت‌پذیری جهانی خواهند داشت.
این چارچوب جدید، دانشگاه تهران را قادر می‌سازد تا:
- به چالش‌های ملی در سلامت، انرژی، اقلیم و حکمرانی دیجیتال پاسخ دهد؛
- در عرصه‌های نوظهور مانند کوانتوم و هوش مصنوعی در لبۀ علم حرکت کند؛
- پژوهش میان‌رشته‌ای و نوآوری فناورانه را تقویت کند؛
- و نقش مرجعیت علمی دانشگاه را در سطح منطقه‌ای و جهانی ارتقا دهد.
این برنامه صرفاً یک فهرست اولویت‌ها نیست؛ بلکه یک تحول راهبردی است که پژوهش دانشگاه را از پراکندگی به سمت تمرکز هوشمند، اثرگذاری ملی، و حضور فعال در آیندۀ علم و فناوری جهان هدایت می‌کند. در این راستا، معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه از هسته‌های پژوهشی که حول این خوشه‌ها تشکیل گردند، حمایت خواهد کرد. دستورالعمل تشکیل هسته‌ها و حمایت از آنها متعاقباً اعلام می‌گردد.
۱. سلامت، زیست‌فناوری و علوم زیستی
تمرکز بر توسعه دانش و فناوری‌های پیشرفته برای ارتقای سلامت جامعه و گسترش مرزهای علوم زیستی.
زیرمحورها:
- علوم اعصاب
- سلامت روان
- سلامت دیجیتال
- پژوهش‌های سالمندی و افزایش طول عمر
- مهندسی زیست‌پزشکی پیشرفته و کلینیکال
۲. اکوسیستم هوش مصنوعی
ایجاد یک اکوسیستم جامع و تحول‌آفرین برای توسعه پژوهش، آموزش و نوآوری مبتنی بر هوش مصنوعی.
زیرمحورها:
- هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری
- اخلاق و حکمرانی هوش مصنوعی
- کاربردهای میان‌رشته‌ای و توسعه‌پذیر هوش مصنوعی (...AI in)
- هوش مصنوعی تفسیرپذیر
۳. فناوری‌های کوانتومی
حرکت به‌سوی نسل آینده محاسبات، سنجش‌های فوق‌دقیق و زیست‌فناوری کوانتومی.
زیرمحورها:
- محاسبات کوانتومی
- زیست‌شناسی کوانتومی
- سنسورها و سخت افزار کوانتومی
۴. پایداری، گذار انرژی و فناوری‌های اقلیمی
توسعه فناوری‌ها و سیاست‌های مرتبط با آینده انرژی، تاب‌آوری اقلیمی و توسعه پایدار.
زیرمحورها:
- پژوهش در انرژی‌های تجدیدپذیر
- پایش و مدل‌سازی هوا و اقلیم
- پایداری و توسعه کم‌کربن
- زیرساخت‌های کربن‌خنثی
- برنامه‌ریزی فضایی
- مدیریت بحران و سوانح