تشخیص زودهنگام سرطان و بیماری‌هایی مانند ام‌اس با آزمایش خون
میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
به همت گروه علوم پایه فرهنگستان علوم، در یازدهمین دوره مراسم گرامیداشت ابوریحان بیرونی، با هدف شناسایی و تقدیر از پژوهشگران جوان و نخبه کشور، از ۵ پژوهشگر شاخص رشته‌های ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی و زمین‌شناسی قدردانی شد.
در این میان، یکی از پژوهشگران دانشگاه تهران، موفق به دریافت جایزه معتبر ابوریحان بیرونی شد. در ادامه، گفت‌وگویی که با این استعداد جوان درباره دستاورد علمی و مسیر پژوهشی‌اش انجام شده است، آمده است.
ردیف اول از سمت راست: دکتر محمود مهرمحمدی، دکتر علی اکبر صالحی، دکتر محمدرضا مخبر، دکتر یوسف ثبوتی و دکتر سعید سهراب‌پور
ردیف دوم از سمت راست: دکتر محیا مهرمحمدی، دکتر حسین لامعی‌رامندی، دکتر میثم رستگاری‌مهر، دکتر محمدحسن وحیدی‌نیا و دکتر حسین مولوی
تشخیص زودهنگام با یک نمونه خون ساده
دکتر محیا مهرمحمدی استادیار دانشکده بیوتکنولوژی دانشگاه تهران، با بهره‌گیری از تجارب تحقیقاتی در دانشگاه‌های تهران، استنفورد و شرکت‌های فناور ایران و آمریکا، بر توسعه آزمایشهای دقیق خون مبتنی بر نشانگرهای اپی‌ژنتیک برای تشخیص زودهنگام سرطان و بیماری‌هایی مانند ام‌اس متمرکز شده است. این فناوری با هدف غلبه بر چالش‌های روش‌های تهاجمی فعلی در حال بومی‌سازی و اعتبارسنجی در جمعیت ایرانی است.
ایشان، در تشریح طرح کلان تحقیقاتی خود اعلام کرد:
«هدف نهایی ما این است که با توسعه آزمایشهای جدید خون و غربالگری، تشخیص زودهنگام بیماری‌های خطرناکی مانند سرطان را برای همه افراد، ساده و در دسترس کنیم.»
وی با اشاره به مشکلات روش‌های رایج غربالگری سرطان که اغلب تهاجمی یا پرهزینه است، و نبود روش‌های غربالگری برای بسیاری از سرطان‌های کشنده، افزود: «جهان بیش از یک دهه است که به توسعه آزمایشهای بیوپسی مایع (Liquid Biopsy) روی آورده است. این آزمایش‌ها نه تنها برای تشخیص، بلکه برای پایش پاسخ به درمان و پیش‌بینی عود بیماری نیز کاربرد دارند.»
نقطه تمایز فناوری: تمرکز بر نشانگرهای اپی‌ژنتیک به جای جهش‌های ژنتیکی
این پژوهشگر، نقطه قوت و نوآوری تحقیقات خود را تمرکز بر «نشانگرهای اپی‌ژنتیک» عنوان کرد و توضیح داد: «بسیاری از آزمایشهای رایج موجود در دنیا صرفاً بر شناسایی جهش در توالی DNA متمرکز هستند. اما رویکرد ما نگاه به تغییرات اپی‌ژنتیک است. این تغییرات که تحت تأثیر عوامل محیطی، رژیم غذایی و سبک زندگی قرار می‌گیرند، تنها محدود به سرطان نیستند و می‌توان از آن‌ها برای تشخیص زودهنگام طیف وسیعی از بیماری‌ها مانند بیماری‌های خودایمنی و قلبی نیز بهره برد.»
از استنفورد تا دانشگاه تهران: مسیر انتقال فناوری و چالش‌های بومی‌سازی
دکتر مهرمحمدی با اشاره به سابقه همکاری در پروژه‌های تحقیقاتی دانشگاه استنفورد که منجر به چاپ مقالات معتبر در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵ شده، خاطرنشان کرد: «پس از بازگشت به ایران، با همکاری دانشکده بیوتکنولوژی و بیمارستان سینا، پروژه‌ای را برای توسعه آزمایش تشخیصی بیماری ام‌اس مبتنی بر خون آغاز کرده‌ایم. امیدواریم این آزمایش بتواند با هزینه و سختی کمتر نسبت به روش‌های فعلی مانند ام‌آر‌آی، به پایش منظم بیماری کمک کند.»
وی بزرگ‌ترین چالش‌های پیش‌روی این فناوری در ایران را «هزینه بالای تأمین تجهیزات و مواد مصرفی آزمایشگاهی، تحریم‌ها و چالش‌های همکاری با مراکز درمانی» برشمرد و افزود:
«آزمایشهای موجود در بازار جهانی، عمدتاً بر اساس داده‌های جمعیتی غربی توسعه یافته‌اند و بهینه‌سازی آن‌ها برای جمعیت ایران با توجه به تفاوت‌های قومیتی و محیطی، یک ضرورت انکارناپذیر است.»
سرور محاسباتی با پردازنده قوی برای انجام تحقیقات
چشم‌انداز آینده و نقش جایزه پژوهشگر جوان
این پژوهشگر با ابراز امیدواری از تأثیر مثبت دریافت «جایزه پژوهشگر جوان» بر روند پیشبرد این تحقیقات، گفت: «امیدوارم همکاری دانشگاه با مراکز درمانی تسهیل گردد و همچنین شبکه‌ای از پژوهشگران برجسته کشور در این حوزه شکل گیرد.»
وی در پایان درباره انگیزه خود برای بازگشت به ایران گفت:
«اگرچه شرایط کاری و رفاهی در خارج از کشور مطلوب‌تر بود، اما احساس کردم تأثیر همان کار علمی در وطن خودم می‌تواند بسیار بزرگ‌تر و رضایت‌بخش‌تر باشد. ما در ایران نیروهای انسانی مستعد و قدرتمندی داریم و اگر حداقل‌های لازم برای آرامش و کار فراهم شود، می‌توانیم شاهد شکوفایی بسیاری از فناوری‌ها در کشور باشیم.»
دکتر مهرمحمدی همچنین با اشاره به جایگاه علمی مطلوب دانشکده بیوتکنولوژی دانشگاه تهران در گذشته، از مسئولان درخواست کرد با رفع موانع و مشکلات، بار دیگر بستر ارتقای کیفی و فعالیت‌های علمی اثرگذار در این مجموعه فراهم شود.
شرکت پارس مدیکیو، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران
نظر شما :