زنگ خطر برای سازمان‌های سنتی؛ استادان دانشگاه تهران هشدار دادند:
تحول دیجیتال دیگر یک کالای لوکس نیست، شرط بقاست
میلاد معین در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
دانشگاه تهران – دانشکده مدیریت - امروزه واژه «تحول دیجیتال» در ادبیات مدیریتی کشور، بسامد بالایی پیدا کرده است، اما آیا درک درستی از این مفهوم در میان مدیران و سیاست‌گذاران وجود دارد؟ این سوالی بود که بهانه گفتگوی ما با دکتر محمدرضا صادقی مقدم، دانشیار دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، و دکتر ایوب محمدیان، عضو گروه مدیریت فناوری اطلاعات دانشگاه تهران شد. این گفتگو در حاشیه پروژه تدوین سند تحول دیجیتال وزارت نفت انجام گرفت.
سوءتفاهم بزرگ: دیجیتالی شدن یا تحول دیجیتال؟
در ابتدای این گفتگو، دکتر صادقی مقدم با رد تعاریف سطحی از تحول دیجیتال، آن را فراتر از خرید ابزار و تجهیزات دانست. او تصریح کرد: «تحول دیجیتال به معنای تغییر مدل‌های کسب‌وکارهای ایرانی بر اساس توانمندسازی تکنولوژی است. نباید این مفهوم را با الکترونیکی کردن فرم‌ها اشتباه گرفت.»
دکتر محمدیان نیز در تکمیل این بحث، بر «تغییر پارادایم» تأکید کرد و گفت:
«در گذشته تکنولوژی ابزاری برای کاهش هزینه بود، اما امروز با همگرایی هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و تحلیل داده‌ها، فناوری خالق بازارهای جدید است. ما باید ببینیم چگونه DNA سازمان می‌تواند با فناوری تغییر کند، نه اینکه فقط فرآیندهای فعلی را کمی سریع‌تر کنیم.
بروکراسی ناکارآمد و ضرورت شفافیت
بخش مهمی از این گفتگو به آسیب‌شناسی نظام اداری کشور اختصاص داشت. دکتر صادقی مقدم با انتقاد از افت کیفیت بروکراسی در سازمان‌های دولتی و عمومی، تحول دیجیتال را تنها راهکار برای مقابله با فساد و ناکارآمدی دانست. وی اظهار داشت: «مسئله شفافیت و مبارزه با فساد (Corruption) دیگر با روش‌های سنتی حل نمی‌شود. مسیر درمان این درد، تحول دیجیتال است. اما دیجیتالی‌سازی بدون تغییر ماهیت فرآیند، خود مشکل‌زا است. اینکه یک فرم کاغذی غیرضروری را دیجیتال کنیم، مشکلی را حل نمی‌کند؛ باید بپرسیم آیا اصلاً پر کردن این فرم ضرورت دارد؟»
مقاومت‌های ساختاری و فرهنگی؛ پاشنه آشیل تحول
دکتر محمدیان در پاسخ به سوالی درباره چالش‌های پیاده‌سازی، «مقاومت مدیران در برابر شفافیت» را یکی از موانع اصلی برشمرد. او توضیح داد: «بسیاری از مدیران به بهانه‌های امنیتی از انتشار داده‌ها خودداری می‌کنند، در حالی که راهکار آن طبقه‌بندی اصولی داده‌هاست. دولت‌ها در دنیا با رویکرد "داده باز" (Open Data) به سمت خلق ارزش و کارآفرینی رفته‌اند.»
این استاد دانشگاه همچنین خواستار تغییر ساختارهای سلسله‌مراتبی به ساختارهای تخت (Flat) شد و بر لزوم ایجاد «شورای عالی تحول دیجیتال» در سازمان‌ها تأکید کرد:
«واحد IT نباید محدود به یک نقش فنی باشد. ما نیاز به مدیران ارشد دیجیتال (CDO) داریم که قدرتی فراتر از معاونت‌های دیگر داشته باشند تا بتوانند تغییر را در تمام ارکان سازمان جاری کنند.»
از سمت راست: دکتر محمدرضا صادقی مقدم، دکتر ایوب محمدیان و میلاد معین (گزارشگر)
دانشگاه نسل جدید: پلتفرم حل مسئله
یکی از نقاط عطف این مصاحبه، ترسیم آینده دانشگاه تهران بود. دکتر صادقی مقدم با بیان اینکه دوران «پژوهش برای پژوهش» به سر آمده، گفت: «ما در دانشکده مدیریت صنعتی به دنبال تبدیل شدن به پلتفرم حل مسئله هستیم. مسائل امروز کشور (مثل خشکسالی، ناترازی انرژی و تورم) چندوجهی هستند و با یک رشته خاص حل نمی‌شوند.»
دکتر محمدیان نیز با توصیه‌ای صریح به دانشجویان گفت:
«دوره مدرک‌گرایی تمام شده است. دانشجویان باید مهارت‌های نرم، تفکر طراحی و ریسک‌پذیری را بیاموزند. دانشگاه باید فضایی برای ساخت محصول اولیه (MVP) و تجربه شکست باشد، نه فقط نوشتن مقاله.»
آینده: نوآوری یا حذف؟
در پایان، دکتر صادقی مقدم و دکتر محمدیان بر این نکته توافق داشتند که آینده اقتصاد ایران در گرو شکستن سقف توسعه با ابزار «نوآوری» است. دکتر صادقی مقدم هشدار داد: «اگر نگاه امنیتی بر نگاه توسعه‌ای غلبه کند و به پلتفرم‌ها به چشم تهدید نگریسته شود، فرصت جهش اقتصادی را از دست خواهیم داد.»
دکتر محمدیان نیز با اشاره به تحولات جهانی آموزش گفت:
«اگر دانشگاه‌ها خودشان را با تغییرات هوش مصنوعی و نیاز بازار وفق ندهند، توسط پلتفرم‌های آموزشی بین‌المللی حذف خواهند شد. تحول دیجیتال برای دانشگاه یک انتخاب نیست، یک الزام حیاتی است.»
دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، حامی این خبر معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران
نظر شما :