پژوهش‌های مثمر استاد دانشگاه تهران در زمینه زمین شناسی نفت
کوثر شکوری در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
دکتر وحید توکلی عضو هیأت علمی دانشکده زمین شناسی دانشگاه تهران، نقشی کلیدی در پیشبرد مطالعات مخازن هیدروکربنی و کشف حوزه‌های جدید در خلیج فارس ایفا می‌کند. تخصص وی در زمینه زمین‌شناسی نفت، که به ارزیابی مخازن زیرسطحی می‌پردازد، منجر به انتشار حدود ۱۸۰ مقاله علمی و ۳ کتاب بین‌المللی شده است.
دکتر وحید توکلی، حوزه فعالیت خود را در زمین‌شناسی نفت توصیف کرد و بیان داشت که این رشته در مطالعات جامع مخازن، کاربرد دارد و وظیفه اصلی آن ارزیابی میزان هیدروکربن‌های زیرسطحی است. وی افزود که کشفیات میادین نفتی و برآوردهای ذخایر که در اخبار منتشر می‌شود، نتیجه کار زمین‌شناسان نفتی است که به مطالعه مخازن می‌پردازند.
تاریخچه تحصیلی و پیشرفت شغلی دکتر توکلی
وی مسیر تحصیلی خود را در سال ۱۳۷۷ با رشته زمین‌شناسی در دانشگاه تهران آغاز کرد. در سال ۱۳۸۱ مدرک کارشناسی خود را دریافت و همان سال تحصیلات کارشناسی ارشد خود را در رشته رسوب‌شناسی و سنگ شناسی رسوبی شروع نمود. سپس به تحصیلات دکتری در رشته زمین‌شناسی نفت در دانشگاه تهران پرداخت و هر سه مدرک خود را از این دانشگاه اخذ کرد. یک سال پس از فارغ‌التحصیلی، توسط دانشکده زمین شناسی برای تدریس زمین‌شناسی نفت استخدام شد.
تمرکز پژوهشی و تخصصی در مقطع دکتری
تحقیقات دکترای وی بر مخازن پرمین-تریاسیک در خلیج فارس متمرکز بود.
دکتر توکلی توضیح داد که دوره پرمین-تریاس حدود ۲۵۰ میلیون سال پیش است و مخازن گاز پارس جنوبی مربوط به همین دوره می‌باشند. بیشتر فعالیت تخصصی او بر میدان پارس جنوبی و دیگر میدان‌های گازی در بخش‌های شرقی و غربی خلیج فارس متمرکز است که در دوران جنگ و باحمایت دانشگاه انجام شد.
مطالعات مخزن و مدل‌سازی بین‌چاهی
استاد دانشکده زمین شناسی دانشگاه تهران، مطالعات متنوعی روی مخازن خلیج فارس انجام داده است، از بررسی تغییرات دیاژنتیکی گرفته تا مطالعه مدل‌سازی زیرسطحی. تخصص اصلی او در مدل‌سازی فضای بین چاه‌ها است که به تعیین تغییرات بین دو چاه در یک مخزن می‌پردازد. او بیان کرد:
مخازن در عمق ۱ تا ۳ کیلومتر زیر زمین قرار دارند و چاه‌ها حجم بسیار کوچکی نسبت به کل مخزن دارند. قطر یک چاه هیدروکربنی یا نفتی معمولاً ۲۰ سانتی‌متر است، در حالی که مخازن کامل، چندین کیلومتر وسعت و صدها متر ارتفاع دارند.
کشف حوزه جدید و تحولات کنونی
تحقیقات دکتر توکلی و تیم دانشجویی او در زمینه سیستم‌های هیدروکربنی، تله‌های ساختاری و لیتولوژیکی در خلیج فارس است. تله‌های آنتیکلینی، که رایج‌ترین نوع هستند، هیدروکربن‌ها را در زیر خود به دام می‌اندازند. با این حال، این تیم به بررسی تله‌های کوچک‌تری پرداخته که به واسطه تغییرات لیتولوژیکی در لایه‌های زیرسطحی شکل می‌گیرند و با وجود حجم کمتر، با توجه به رسیدن میادین بزرگ به نیمه عمر خود، اهمیت فزاینده‌ای یافته‌اند. پروژه آنها با موفقیت سه میدان کوچک نفتی را شناسایی و میزان نفت موجود در آنها را محاسبه کرد که به مجموع ذخایر نفت کشف شده ایران افزوده شد. نمونه‌هایی از این نفت‌ها در موزه زمین‌شناسی دانشگاه تهران به نمایش گذاشته شده است.
این مخازن تنها با داده‌های لرزه‌نگاری قابل شناسایی نیستند و نیاز به مدل‌سازی پیشرفته با استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی و تکنیک‌های بازسازی زمان زمین‌شناسی دارند. شرکت‌های نفتی در حال حاضر در حال بررسی این مخازن برای سنجش اقتصادی بودن و امکان استخراج در آینده هستند.
همکاری‌های بین‌المللی و انتشارات علمی
دکتر توکلی بر همکاری‌های گسترده بین‌المللی با متخصصانی از استرالیا، ازبکستان، چین، آمریکا و سوئد تأکید کرد. تلاش‌های پژوهشی منجر به انتشار حدود ۱۸۰ مقاله علمی در مجلات بین‌المللی معتبر و همچنین نشریات داخلی شده است. دکتر توکلی سه کتاب به زبان انگلیسی در سطح بین‌المللی (دو کتاب در سوئیس و یک کتاب در آمریکا) و سه کتاب به زبان فارسی منتشر کرده است.
مطالعات دیرینه‌گیاه‌شناسی
گسترش مطالعات، همچنین شامل بررسی‌های دیرینه‌گیاه‌شناسی پوشش گیاهی باستانی منطقه بوده است. پژوهش‌های کنونی، شامل بررسی گیاهان فسیل‌شده، تحلیل گرده‌ها و هاگ‌های گیاهی، و تلفیق نتایج با مطالعات رسوب‌شناسی است تا دیدگاه‌های جامعی درباره تاریخچه زمین‌شناسی انسان، از جمله الگوهای سکونت و دلایل مهاجرت ارائه شود.
شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران
مشاهده کلیپ گفتگو
نظر شما :