از آزمایشگاه تا امید به درمان
ردیف اول از سمت راست: دکتر هادی قوجای یوسفی، دکتر سمن‌‌سا صالحی، دکتر سارا شکرپور و دکتر مبینا دانش نیا، ردیف دوم از سمت راست: دکتر سوگل آقاپور خامنه و دکتر نیکا نصیحت‌گر
زهرا فیضی در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
در تازه‌ترین گفت‌وگوی میز خبری معاونت پژوهشی با دکتر سارا شکرپور، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران و نماینده هسته فناور برگزیده سی و چهارمین جشنواره پژوهش و فناوری دانشگاه، از دستاوردهای علمی و پژوهشی خود سخن گفت. ایشان با اشاره به محورهای اصلی فعالیت‌های پژوهشی خود توضیح داد که تحقیقاتش عمدتاً در دو حوزه مهم دنبال می‌شود:
« مطالعه و تشخیص ضایعات نئوپلاستیک در گونه‌های مختلف حیوانی و ارائه راهکارهای نوین درمانی برای مقابله با بیماری دیابت. به گفته او، ضمن اینکه میزان ابتلاء به این دو بیماری در دنیای امروز بسیار بالاست و از علل مهم مرگ و میر در جامعه انسانی به شمار می‌روند، به علت هزینه‌های زیاد درمانی و طولانی بودن روند درمان، زمینه و انگیزه را برای بررسی و مطالعه بیشتر این دو بیماری فراهم می‌سازد.»
وی درباره پژوهش‌های خود در حوزه سرطان گفت: مطالعه موارد مختلف توده‌های توموری در حیوانات اهلی، حیات‌وحش و آبزیان با همکاری متخصصان رشته‌های مختلف در دانشکده دامپزشکی در حال انجام است. هدف این تحقیقات، مطالعه ماکروسکوپی، میکروسکوپی، درمان و پیگیری پیشرفت درمان است. تاکنون مواردی از تومورهای نادر، به ویژه در حوزه آبزیان، تشخیص داده شده و درمان گردیده‌اند و نتایج نهایی در مجلات معتبر علمی به چاپ رسیده است. این موضوع می‌تواند در آینده به درک بهتر سازوکار این بیماری‌ها و حتی طراحی مسیرهای درمانی تازه کمک کند.
دکتر شکرپور با اشاره به تغییر نگاه علمی نسبت به بیماری‌های توموری در آبزیان افزود: «برخلاف برخی تصورات قدیمی که احتمال بروز تومور در این گونه‌ها را کم می‌دانستند، شواهد امروز نشان می‌دهد میزان درگیری می‌تواند قابل توجه باشد. نکته جالب توجه، شباهت تعداد زیادی از این تومورها با موارد انسانی است که می‌تواند زمینه‌ساز پژوهش‌های درمانی در آینده باشد.
بخش دیگری از فعالیت‌های این عضو هیأت علمی دانشکده دامپزشکی به بیماری‌مزمن دیابت، اختصاص دارد؛ حوزه‌ای که حدود شش تا هفت سال به‌طور مستمر دنبال شده و در سال‌های اخیر با تمرکز بیشتری ادامه یافته است. او توضیح داد که این مطالعات در ابتدا بر روی مدل‌های حیوانی مانند موش انجام می‌شد، اما در سال‌های اخیر، از ماهی زبرا به‌عنوان مدل انسانی برای بیماری دیابت استفاده می‌شود. این ماهی، به علت شباهت میکروسکوپی بافت‌های اصلی و ساختار ژنومی با انسان، سایز کوچک، هزینه نگهداری کم و القای آسان دیابت، دلیل اصلی انتخاب ایشان است؛ مدلی که امروزه در بسیاری از تحقیقات پیشرفته جهان در این زمینه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در این پروژه، تیم پژوهشی با ایجاد شرایط مشابه بیماری دیابت در ماهی زبرا، ترکیبات مختلف را مورد آزمایش قرار می‌دهند تا تأثیر آن‌ها بر میزان قند خون، سلامت بافت پانکراس و عملکرد آنزیم‌های کبدی مشخص شود. به گفته دکتر شکرپور، نتایج اولیه این مطالعات بسیار امیدوارکننده بوده و نشان می‌دهد برخی ترکیبات می‌توانند نقش محافظتی مؤثری در کاهش آسیب‌های بافتی ایفا کنند.
یکی دیگر از بخش‌های قابل توجه تحقیقات، تمرکز بر ظرفیت گیاهان دارویی است. دکتر شکرپور با اشاره به تنوع بالای این منابع در ایران گفت: «با همکاری گروه بهداشت و بیماری‌های آبزیان، فارماکولوژی، فیزیولوژی و بیوشیمی، در حال بررسی خواص درمانی گیاهان مختلف هستیم. نتایج نشان می‌دهد این ترکیبات می‌توانند در کاهش آسیب‌های کبدی و کلیوی، حتی در مواجهه با برخی داروهای شیمیایی، اثرات محافظتی داشته باشند.»
با این حال، او نسبت به مصرف بی‌رویه گیاهان دارویی هشدار داد و تأکید کرد که طبیعی بودن یک ماده به معنای بی‌خطربودن آن نیست و استفاده خارج از دوزهای توصیه‌شده می‌تواند پیامدهای ناخواسته‌ای به همراه داشته باشد.
دستاوردهای این پروژه‌ها اکنون در قالب یک هسته فناور در دانشگاه تهران در حال توسعه است؛ طرحی که به گفته دکتر شکرپور، حاصل سال‌ها کار مستمر، آزمایش ترکیبات مختلف و همکاری میان‌رشته‌ای است. هدف نهایی این طرح، تولید محصولی کاربردی برای بیماری متابولیک و عرضه آن در مقیاس گسترده است؛ محصولی که علاوه بر اثربخشی، هزینه تولید پایینی داشته باشد تا بیماران بتوانند با سهولت بیشتری به آن دسترسی پیدا کنند.
وی ابراز امیدواری کرد که با تداوم حمایت نهادهای علمی و پژوهشی و گسترش همکاری‌های تخصصی، این پروژه بتواند نمونه‌ای موفق از تبدیل دانش دانشگاهی به فناوری قابل استفاده در جامعه باشد؛ مسیری که از پژوهش‌های آزمایشگاهی آغاز می‌شود و می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی بیماران منتهی شود.
دکتر شکرپور در بخش پایانی این گفت‌وگو، توصیه‌هایی نیز برای دانشجویان و پژوهشگران جوان ارائه کرد، او تأکیدکرد:
«علاقه‌مندان به مسیر تحقیق نباید تک‌بعدی باشند و لازم است در میان فعالیت‌های علمی، سلامت فردی و زندگی شخصی، تعادل برقرار کنند.»
مطالعه میکروسکوپی توده توموری در کنار دانشجویان با میکروسکوپ استاد دانشجو
شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران
نظر شما :