کسب دستاوردهای پژوهشی نوین در حوزه انرژی‌های پایدار؛ تأکید بر پیوند دانشگاه و صنعت
زهرا فیضی در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
دکتر محمدحسین جهانگیر، دانشیار و عضو هیأت علمی دانشکده مهندسی انرژی و منابع پایدار دانشگاه تهران، با تأکید بر ضرورت هم‌راستاسازی پژوهش‌های دانشگاهی با نیازهای واقعی جامعه، نقش طرح‌های مسئله‌محور را در حل چالش‌های ملی به‌ویژه در حوزه انرژی، بسیار تعیین‌کننده دانست.
وی که به‌عنوان پژوهشگر نمونه دانشگاه تهران و برگزیده ملی سومین جشنواره علمی شهید چمران در سال جاری معرفی شده است، اظهار داشت: «پژوهش، زمانی اثربخش خواهد بود که بتواند به تصمیم‌سازی، توسعه فناوری و بهبود شرایط زیست‌محیطی و اقتصادی کشور منجر شود. از این رو، در سال‌های اخیر تلاش کرده‌ایم جهت‌گیری فعالیت‌های علمی را از مقاله‌محوری صرف به سمت اجرای طرح‌های کاربردی و بین‌رشته‌ای تغییر دهیم.»
دکتر جهانگیر با اشاره به اجرای چندین طرح پژوهشی در همکاری با نهادهای اجرایی کشور افزود: «در یک سال گذشته، شش طرح تخصصی در حوزه مدیریت و بهینه‌سازی مصرف انرژی تعریف و اجرا شده است که در آنها دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز نقش فعالی داشته‌اند. این رویکرد علاوه بر ارتقای مهارت‌های حرفه‌ای دانشجویان، زمینه‌ساز ایجاد فرصت‌های شغلی متناسب با تخصص آنان خواهد بود.»
از جمله این طرح‌ها می‌توان به پروژه استفاده از فناوری‌های نوین انرژی‌های تجدیدپذیر در برف‌روبی و یخ‌زدایی شهری در شهر تهران، افزایش راندمان دیوار ترومپ با بهره‌گیری از مواد تغییر فازدهنده حرارتی، و ارائه راهکارهای عملی برای کاهش ناترازی انرژی در ساختمان‌ها اشاره کرد. به گفته وی، یکی از طرح‌های کلان ملی در این حوزه به ارائه ۱۵ راهکار اجرایی برای مدیریت مصرف برق در ساختمان‌ها منجر شده است.
این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران همچنین به اجرای موفق یک پروژه پایلوت در زمینه انرژی زمین‌گرمایی اشاره کرد و گفت: «در بوستان مهرگان تهران، یک سامانه ژئوترمال با هدف تأمین آب گرم سرویس‌های بهداشتی راه‌اندازی شد که نتایج مطلوبی از نظر بهره‌وری انرژی و کاهش هزینه‌ها به همراه داشته است. چنین پروژه‌هایی می‌توانند الگوی مناسبی برای توسعه فناوری‌های پاک در فضاهای شهری باشند.»
دکتر جهانگیر، ناترازی انرژی را یکی از چالش‌های مهم سال‌های اخیر کشور دانست و تصریح کرد: «اصلاح نظام تعرفه‌ها و حرکت به سمت توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر ترکیبی یا هیبریدی، از مهم‌ترین راهکارهای عبور از این بحران است. اتکای صرف به یک منبع خاص تجدیدپذیر، مانند انرژی خورشیدی، پاسخگوی نیازهای پیوسته شبکه انرژی نخواهد بود و باید از ظرفیت‌هایی همچون انرژی بادی، زیست‌توده و زمین‌گرمایی و ترکیب آنها باهم نیز بهره گرفت.»
وی همچنین بر اهمیت مفهوم «دامنه آسایش حرارتی» در مدیریت مصرف انرژی ساختمان‌ها تأکید کرد و گفت: «در مدیریت مصرف انرژی داخلی ساختمان، تمرکز صرف بر دمای رفاه کافی نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از پارامترهای محیطی مانند رطوبت، تابش و جریان هوا باید در نظر گرفته شود. در همین راستا، نخستین نمونه دستگاه سنجش شاخص آسایش حرارتی در آزمایشگاه ممیزی و بهینه‌سازی انرژی ساختمان دانشگاه تهران طراحی و در مرحله آزمون قرار گرفته است.»
دکتر جهانگیر درباره فعالیت‌های آزمایشگاهی خود افزود: «آزمایشگاه ممیزی و بهینه‌سازی انرژی در ساختمان که حدود دو سال از تأسیس آن می‌گذرد، با بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته‌ای مانند دوربین‌های حرارتی، آنالایزر گازهای احتراقی، آنالایزر پارامترهای محیطی و نرم‌افزارهای شبیه‌سازی تخصصی، خدمات مؤثری در زمینه شناسایی هدررفت انرژی و ارائه راهکارهای بهینه‌سازی مصرف به سازمان‌ها و صنایع ارائه می‌دهد.»
وی در بخش دیگری از سخنان خود، فضای آموزش عالی را نیازمند حرکت از مدرک‌گرایی به سمت تربیت پژوهشگران توانمند دانست و خاطرنشان کرد: «حتی در شرایط فعلی نیز اگر دانشجو با انگیزه و هدفمند مسیر علمی خود را دنبال کند و از راهنمایی صحیح استادان بهره‌مند شود، می‌توان پژوهشگرانی اثرگذار برای آینده کشور تربیت کرد.»
این استاد دانشگاه در پایان با توصیه به دانشجویان تأکید کرد: «بهره‌گیری صحیح از فرصت جوانی، همراه با علم‌آموزی و خودسازی، زمینه‌ساز رشد و شکوفایی فردی و حرفه‌ای است. ترکیب تعلیم و تزکیه، مسیر دستیابی به اهداف بلندمدت را هموارتر می‌کند.»
دستاوردهای علمی دکتر جهانگیر در سال‌های اخیر شامل انتخاب به‌عنوان استاد نمونه آموزشی دانشگاه تهران، برگزیده بین‌المللی این دانشگاه و پژوهشگر نمونه در جشنواره پژوهش و فناوری بوده است. همچنین شکل‌گیری و توسعه رشته مهندسی انرژی‌های تجدیدپذیر در مقطع تحصیلات تکمیلی، از دیگر اقدامات علمی وی به شمار می‌رود؛ رشته‌ای بین‌رشته‌ای که با هدف تربیت متخصصان حوزه فناوری‌های نوین انرژی ایجاد شده و نقش مهمی در توسعه پژوهش‌های کاربردی ایفا می‌کند.
شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران