پیشگام هوش مصنوعی فارسی در مسیر ارتباط صنعت و دانشگاه
زهرا فیضی در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
دکتر هادی ویسی، عضو هیأت علمی دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان‌رشته‌ای دانشگاه تهران، در جشنواره پژوهش و فناوری سال جاری دانشگاه به عنوان «مجری برتر ارتباط صنعت و دانشگاه» برگزیده شد؛ عنوانی که بازتاب سال‌ها فعالیت او در تجاری‌سازی پژوهش‌های هوش مصنوعی و توسعه فناوری‌های بومی در حوزه پردازش زبان فارسی است.
وی در این گفت‌وگو با اشاره به فاصله محسوس میان بخشی از پژوهش‌های دانشگاهی و نیازهای واقعی جامعه در ایران، تأکید می‌کند که اگرچه پژوهش‌های مرزدانشی ارزشمندند، اما سهم پژوهش‌های مسئله‌محور و منجر به حل چالش‌های روز جامعه همچنان پایین است. به اعتقاد او، نظام‌های ارزیابی دانشگاهی گاه پژوهشگران را به سمت تولیدات علمی پیشرفته اما کم‌کاربرد در بستر داخلی سوق می‌دهد.
از دانشگاه شریف تا نخستین نرم‌افزار گفتار به متن فارسی
مسیر حرفه‌ای دکتر ویسی از دوران کارشناسی ارشد در دانشگاه صنعتی شریف آغاز شد؛ جایی که همراه با استادان و همکاران خود نخستین نرم‌افزار «گفتار به نوشتار» فارسی را توسعه دادند. این محصول که بیش از دو دهه پیش عرضه شد، اولین نمونه عملیاتی تبدیل گفتار فارسی به متن بود و زمینه‌ساز شکل‌گیری شرکت «عصر گویش» و نرم‌افزار «نویسا» شد؛ فناوری‌ای که امروز نمونه‌های پیشرفته‌تر آن به‌صورت عمومی در تلفن‌های همراه و سامانه‌های هوشمند در دسترس است.
این تجربه، نقطه عطفی در رویکرد پژوهشی او بود؛ رویکردی که از آن زمان تاکنون بر کاربردی‌سازی تحقیقات و تبدیل دستاوردهای علمی به محصول و خدمت متمرکز مانده است. به گفته وی، حدود ۸۰ درصد از پژوهش‌هایش با نگاه حل مسئله و پاسخ به نیازهای بیرونی تعریف شده‌اند.
توسعه مغز هوشمند سازمانی
توسعه «مغز هوشمند سازمانی» با تکیه بر هوش مصنوعی بومی، بخش مهمی از فعالیت‌های اخیر دکتر ویسی به طراحی و پیاده‌سازی دستیارهای هوشمند سازمانی اختصاص دارد. این سامانه‌ها که مبتنی بر مدل‌های زبانی بزرگ فارسی، تشخیص گفتار، تبدیل متن به گفتار و تحلیل داده‌های سازمانی هستند، می‌توانند به‌عنوان «مغز هوشمند سازمان» عمل کنند. یکی از نمونه‌های عملیاتی این فناوری، استقرار دستیار هوشمند در سازمان امور دانشجویان است که امکان پاسخ‌گویی خودکار به پرسش‌ها، پیگیری درخواست‌ها و ارائه خدمات بدون محدودیت زمانی را فراهم کرده است. همچنین در بانک‌ها، هلدینگ‌های صنعتی و مجموعه‌های بزرگ، پروژه‌هایی در زمینه طراحی چت‌بات‌های پیشرفته، کارگزارهای هوشمند (AI Agents) و سامانه‌های بومیِ کاملاً داخلی (Local AI Systems) اجرا شده‌اند؛ سامانه‌هایی که بدون نیاز به اتصال به اینترنت و با رعایت ملاحظات محرمانگی، در سرورهای داخلی سازمان‌ها مستقر می‌شوند.
او علاوه بر توسعه فناوری، در حوزه «حکمرانی داده و هوشمندسازی سازمانی» نیز فعال است و تهیه نقشه راه هوش مصنوعی، برنامه اقدام تحول دیجیتال و یکپارچه‌سازی داده‌های سازمانی را از دیگر محورهای همکاری‌های صنعتی خود می‌داند.
هوش مصنوعی و آینده اخلاق
دکتر ویسی حوزه تخصصی خود را هوش مصنوعی، به‌ویژه پردازش زبان طبیعی فارسی، معرفی می‌کند و معتقد است که AI یکی از معدود فناوری‌هایی است که می‌تواند برتری شناختی انسان را به چالش بکشد. به باور او، در سال‌های آینده شاهد تحول جدی در تعریف اخلاق خواهیم بود و مفهوم «هم‌راستاسازی هوش مصنوعی با ارزش‌های انسانی» (AI Alignment) به یکی از مسائل کلیدی جهان بدل می‌شود. او تأکید می‌کند که هوش مصنوعی همچون ابزارهای پیشین فناوری، برای بهبود کیفیت زندگی بشر طراحی شده است؛ اما تفاوت آن در ورود به قلمروهایی است که پیش‌تر مختص توانمندی‌های انسانی تلقی می‌شدند. از این‌رو، آینده نه در تقابل با AI، بلکه در تسلط هوشمندانه بر آن رقم خواهد خورد.
توصیه به دانشجویان و پژوهشگران
«با موج جدید هوش مصنوعی همراه شوید؛ نه لزوماً به‌عنوان برنامه‌نویس، بلکه به‌عنوان کاربری مسلط که می‌تواند از AI برای بهینه‌سازی حرفه خود استفاده کند.»
او معتقد است آینده متعلق به افرادی است که بتوانند هوش مصنوعی را به‌عنوان دستیار و همکار در حوزه تخصصی خود ــ از حقوق و هنر تا پزشکی و کشاورزی ــ به کار گیرند و از ظرفیت آن برای خلق ارزش افزوده بهره ببرند.کسب عنوان «مجری برتر ارتباط صنعت و دانشگاه» برای دکتر هادی ویسی، نمادی از رویکردی است که دانشگاه را نه صرفاً محل تولید مقاله، بلکه کانون تولید راه‌حل برای مسائل واقعی جامعه می‌داند؛ رویکردی که پیوند علم، فناوری و نیازهای ملی را در عمل محقق کرده است.
شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران
مشاهده کلیپ گفتگو
نظر شما :