موفقیت پژوهش دکتر اردبیلچی در تبیین دیالوژیک معماری معاصر و بافت تاریخی
میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
گفت‌وگویی با دکتر ایلقار اردبیلچی، دانش‌آموخته دانشکده معماری، درباره انتخاب رساله دکتری وی در جشنواره پژوهش و فناوری دانشگاه تهران در سال ۱۴۰۴ به‌عنوان «رساله نمونه» با موضوع «معاصرسازی؛ تبیین دیالوژیکِ معماری معاصر و بافت تاریخی بر مبنای نظریه تضاد و تکامل» انجام شده است. این رساله با راهنمایی دکتر سعید حقیر و دکتر حامد مظاهریان و با مشاوره دکتر سعید خاقانی تدوین شده است.
- مسئله اصلی رساله شما از کجا شکل گرفت؟
این رساله از تعارضی شکل گرفت که میان استنتاج از نظریه حفاظت و امر واقع در یکی از روش‌های معاصرسازی بافت تاریخی، یعنی ساخت بنایی معاصر در آن، وجود دارد؛ اینکه چرا بناهایی که برخلاف دستورالعمل‌های نظریه حفاظت ساخته شده‌اند و انتظار می‌رود منجر به شکست از نظر حفاظت شوند، الزاما در عمل پروژه‌های شکست‌خورده نیستند.
پیش‌تر نیز این تعارض تشخیص داده شده بود اما با عنوان «نادلالت‌گر» نادیده گرفته می‌شد یا با دخل‌وتصرف، عملاً از ماهیت تعارض تهی می‌گردید. بنابراین برای طرح آن به‌عنوان مسئله، ابتدا باید نشان داده می‌شد که این تعارض واقعی و غیرقابل کاهش است و تنها راه حل، تغییر فضای پارادایمی نظریه حفاظت و شیوه تبیین امر واقع است.
- در یک توضیح ساده، این رساله چه می‌گوید؟
این رساله نشان می‌دهد نفی تعارضات ـ کاری که تاکنون در نظریه حفاظت درباره معاصرسازی بافت تاریخی انجام شده ـ تنها یک نتیجه دارد: تضعیف نظریه در تبیین امر واقع. درحالی‌که مبنا قرار دادن همین تعارضات می‌تواند راه را برای تقویت نظریه بگشاید، هرچند که این تقویت مستلزم عبور از برخی اصول موجود است.
- مفهوم «معاصرسازی» در نگاه شما چه معنایی دارد؟
اصطلاح «معاصر» یا Contemporary بعدها به‌عنوان جایگزین «مدرن» پیشنهاد شد؛ زیرا معنای اولیه واژه مدرن در گذر زمان دگرگون شد و به مفهومی دیگر بدل گشت. در نتیجه نیاز به واژه‌ای تازه احساس شد. معاصر در واقع به معنای مرز آگاهی است که از نقد اصول پیشین حاصل می‌شود. بنابراین معاصرسازی در ادبیات حفاظت، کمک به دوام بافت تاریخی از طریق بنایی است که تجسم همین مرز آگاهی است.
- رابطه معماری معاصر با بافت‌های تاریخی چه چالش‌هایی دارد؟
می‌توان فرض کرد دو نهاد رادیکال با مبانی فکری کاملاً متفاوت روبه‌روی هم قرار گیرند و انتظار برقراری پیوند میان آن‌ها وجود داشته باشد، درحالی‌که هیچ‌یک حاضر نیست از اصول خود عدول کند. در چنین وضعیتی فضای میانی لازم برای شکل‌گیری پیوند به وجود نمی‌آید.
- نظریه «تضاد و تکامل» چه کمکی در تحلیل این رابطه می‌کند؟
نظریه تضاد و تکامل در دو جهت کاربرد دارد: نخست، فراهم کردن فضای پارادایمی لازم برای طرح مسئله بدون کاهش و تحریف؛ و دوم، امکان‌پذیر ساختن پیوند میان دو سوی رابطه بدون نیاز به ایجاد فضای واسط که معمولاً حاصل دست‌کشیدن از مواضع است.
- این پژوهش چه کمکی به آینده معماری در ایران می‌کند؟
این پژوهش بیش از هر چیز نقش تلنگر دارد، اما اگر در تحقیقات بعدی تکمیل و پخته‌تر شود، می‌تواند فضای پارادایمی و در نتیجه مبانی نظریه حفاظت را دگرگون کند.
شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران
نظر شما :