اعتبار علمی کتابخانه فارابی؛ از منابع غنی تا خدمات نوآورانه
میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
رسول محمدی، رئیس کتابخانه مرکزی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، از کتابخانه‌ای سخن می‌گوید که در جوار حرم حضرت معصومه (س) و در شهر کتاب‌خیز قم قرار دارد. این کتابخانه که همزمان با تأسیس قدیمی‌ترین مجموعه آموزش عالی قم در سال ۱۳۴۹ شکل گرفته، اکنون با بیش از ۹۸ هزار نسخه کتاب و بیش از ۱۵ هزار منبع گوناگون شامل پایان‌نامه‌ها و نشریات، چهارمین کتابخانه بزرگ دانشگاه تهران از نظر تعداد منابع است.
به گفته او، کتابخانه دانشکدگان فارابی تاکنون سه مرتبه در سال‌های ۱۳۸۹، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۴ به‌عنوان کتابخانه نمونه دانشگاه تهران در جشنواره پژوهش و فناوری، معرفی شده است. محمدی خدمات شاخص کتابخانه را چنین برمی‌شمارد: ایجاد فضای مناسب مطالعه برای دانشجویان، انعقاد تفاهم‌نامه با بیش از ۵۰ کتابخانه استان قم برای بهره‌برداری اعضا، خرید منابع روز بر اساس تقاضای استادان و دانشجویان، برگزاری نمایشگاه تازه‌های کتاب و تقدیر از دانشجویان کتابخوان. او می‌افزاید که طبق گزارش کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه فارابی از نظر منابع چاپی، سومین کتابخانه بزرگ دانشگاه است.
دلایل انتخاب کتابخانه فارابی به‌عنوان کتابخانه نمونه
محمدی درباره علت موفقیت این کتابخانه در جشنواره پژوهشی دانشگاه تهران توضیح می‌دهد که انتخاب کتابخانه نمونه بر اساس فرم استاندارد و چندبخشی کمیته بررسی و ارزیابی مستمر کتابخانه‌های دانشگاه انجام می‌شود. در این فرم، شاخص‌هایی نظیر وب‌سایت، مدیریت، نیروی انسانی، مجموعه‌سازی، سازماندهی منابع، تجهیزات، خدمات، کارگاه‌های آموزشی، دیجیتال‌سازی و بازدید حضوری ارزیابی می‌شود.
نقش کتابخانه در حمایت از پژوهشگران
محمدی در توضیح اقدامات انجام‌شده برای ارتقای خدمات پژوهشی کتابخانه بیان می‌کند:
«تهیه منابع روز با حداکثر توان مالی، جذب منابع اهدایی از وزارت ارشاد و استادان، اطلاع‌رسانی فعال از طریق شبکه‌های اجتماعی، تهیه منابع ضروری دانشجویان در طول سال و برگزاری تور کتابخانه و کارگاه‌های پژوهشی از مهم‌ترین اقدامات ما بوده است.»
او همچنین اشاره می‌کند که معرفی مستقیم دانشجویان و استادان به کتابخانه‌های متعددِ طرف تفاهم، نقشی مهم در دسترسی پژوهشگران به منابع کمیاب ایفا کرده است.
چالش‌ها، راه‌حل‌ها و چشم‌انداز آینده کتابخانه
به گفته رئیس کتابخانه، بزرگ‌ترین چالش، محدودیت منابع مالی است؛ مشکلی که بسیاری از مراکز پژوهشی با آن روبه‌رو هستند. با این حال، او تأکید می‌کند که با پیگیری مستمر و ارتباط سازنده با معاونان پژوهشی و هیأت‌رئیسه دانشکدگان، این چالش تا حد زیادی تعدیل شده و کتابخانه فارابی یکی از مجموعه‌هایی است که هرساله بودجه مناسبی برای تهیه کتاب دریافت می‌کند.
محمدی همچنین به پیگیری‌های مستمر برای دریافت یارانه کتاب و منابع اهدایی از وزارت ارشاد اشاره می‌کند و نمونه‌ای از این اقدامات را دریافت حواله یک میلیارد ریالی برای تهیه کتاب در بهمن ۱۴۰۴ می‌داند. او کمبود نیروی متخصص را از چالش‌های دیگر عنوان می‌کند.
محمدی مهم‌ترین برنامه آینده کتابخانه را حرکت به‌سمت ایجاد کتابخانه دیجیتال و گذار از کتابداری سنتی به ارائه خدمات الکترونیکی می‌داند. از نظر او، فراهم‌کردن دسترسی‌های لازم به هوش مصنوعی برای استادان و دانشجویان و استفاده از فناوری‌های نوین در خدمات کتابداری جزو برنامه‌های کلیدی آینده است.
یک خاطره از همراهی با پژوهشگران
او در بخشی از گفت‌وگو به خاطره‌ای اشاره می‌کند که برایش ماندگار شده است: «چند سال پیش یکی از اساتید جوان دانشکده مهندسی کامپیوتر، موفق به یافتن فایل یک کتاب روز خارجی نشده بود و از کتابخانه درخواست کمک کرد. پس از جست‌وجو در پایگاه‌های مختلف، فایل کتاب را از پایگاه منطقه‌ای شیراز پیدا کردیم و برای ایشان ارسال شد. بعدها که آن استاد به معاون پژوهش و فناوری دانشکدگان انتخاب شد، در اولین جلسه رسمی از ما بابت این همراهی تشکر ویژه کرد و این قدردانی به تقویت چشمگیر همکاری و حمایت از کتابخانه انجامید.»
شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران
نظر شما :