پل ارتباطی پژوهشگران زمین و فضا

میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:
مجله «فیزیک زمین و فضا» یکی از نشریات علمی معتبر کشور در حوزه علوم زمین و فضا است که توانسته جایگاه برجستهای در عرصه ملی و بینالمللی به دست آورد. دکتر عباسعلی اکبری بیدختی در گفتوگویی درباره ویژگیها، دستاوردها و چشماندازهای این نشریه توضیحاتی ارائه کرده است.
دکتر بیدختی با اشاره به جایگاه علمی این نشریه میگوید:
«مجله فیزیک زمین و فضا از موقعیت ویژهای در اکوسیستم علمی کشور برخوردار است. این مجله علاوه بر اعتبار داخلی، در پایگاههای معتبر بینالمللی از جمله Scopus، DOAJ، ISC و EBSCO نمایه شده است. همچنین از معدود مجلات فارسیزبان دانشگاه تهران به شمار میرود که در پایگاه Scopus نمایه شدهاند.»
وی ادامه میدهد: «این نشریه در ارزیابی سالانه نشریات علمی وزارت علوم در بالاترین رتبه قرار گرفته و موفق شده عنوان نشریه برتر علوم پایه کشور را نیز کسب کند. این موفقیتها نشاندهنده کیفیت بالای مقالات منتشرشده و دقت فرآیندهای داوری و ارزیابی در مجله است.»
به گفته دکتر بیدختی، انتشار این مجله با صاحبامتیازی مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران و همکاری انتشارات دانشگاه تهران انجام میشود و همین پشتوانه علمی معتبر، نقش مهمی در حفظ استانداردهای کیفی آن داشته است. وی تأکید میکند: «حفظ این جایگاه علمی، به تقویت اعتبار دانشگاه تهران بهعنوان یکی از قطبهای علمی کشور در حوزه ژئوفیزیک کمک میکند و نشاندهنده توان دانشگاه در تولید دانش و ایفای نقش مؤثر در حل مسائل علمی کشور است.»
دکتر بیدختی درباره فرآیند داوری مقالات نیز توضیح میدهد: «مجله بهصورت فصلنامه منتشر میشود و مقالات پژوهشی، مروری و یادداشتهای تحقیقاتی را در حوزههای مختلف ژئوفیزیک و علوم فضایی دریافت و بررسی میکند. فرآیند داوری بهصورت دوسو ناشناس انجام میشود؛ به این معنا که هویت نویسندگان و داوران برای یکدیگر مشخص نیست. هر مقاله توسط حداقل دو داور متخصص و یک دبیر تخصصی ارزیابی میشود و میانگین زمان داوری حدود ۱۲ هفته است.»
وی میافزاید: «برای حفظ کیفیت علمی، مقاله پس از بررسی اولیه از نظر انطباق با استانداردهای نشریه، به داوران ارسال میشود و پس از اعمال اصلاحات احتمالی توسط نویسندگان، در هیئت تحریریه مورد بررسی نهایی قرار میگیرد.»
دکتر بیدختی در ادامه با اشاره به استانداردهای اخلاقی و علمی مجله میگوید: «برای پیشگیری از سرقت ادبی از نرمافزار سمیم نور استفاده میکنیم و مجله تابع اصول و ضوابط کمیته اخلاق در انتشار (COPE) و آئیننامههای مقابله با تقلب علمی است. همچنین حقوق مالکیت فکری آثار متعلق به نویسندگان بوده و مقالات تحت مجوز بینالمللی CC BY-NC منتشر میشوند.»
وی مهمترین معیارهای پذیرش مقالات را اصالت و نوآوری، استفاده از روشهای پژوهشی روزآمد، رعایت اصول اخلاق پژوهش، ارتباط موضوع با حوزههای تخصصی مجله و کیفیت مناسب نگارش علمی عنوان میکند.
دکتر بیدختی درباره اولویتهای پژوهشی این حوزه نیز اظهار میکند:
«امروزه موضوعاتی مانند پدیدههای یونسفری، فعالیتهای پوسته زمین و زلزلهها، تغییرات اقلیمی، گرمایش جهانی، آلودگی هوا و تغییرات اقیانوسی از مهمترین محورهای پژوهشی محسوب میشوند. همچنین استفاده از ابزارهای نوین مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و روشهای پیشرفته آماری و ریاضی در تحلیل این پدیدهها اهمیت روزافزونی پیدا کرده است.»
وی معتقد است که نتایج این پژوهشها میتوانند در قالب مقالات نوآورانه به توسعه دانش و ارائه راهکارهای کاربردی برای مسائل کشور کمک کنند و به همین دلیل مورد توجه هیئت تحریریه قرار دارند.
دکتر بیدختی همچنین نقش این نشریه را در ارتقای فعالیتهای پژوهشی دانشگاه بسیار مهم ارزیابی میکند و میگوید: «وجود یک مجله معتبر با رتبه بینالمللی، انگیزه قابل توجهی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی و اعضای هیئت علمی ایجاد میکند تا پژوهشهای باکیفیتتری انجام دهند. علاوه بر این، مجله بستری برای معرفی پژوهشگران جوان و شکلگیری همکاریهای علمی میان دانشگاهها و مراکز پژوهشی داخلی و خارجی فراهم میآورد.»
وی در بخش دیگری از سخنان خود به کاربردهای عملی پژوهشهای منتشرشده در این حوزه اشاره کرده و میافزاید:
«بسیاری از پژوهشهای ژئوفیزیک و علوم فضایی مستقیماً با مدیریت بحران و توسعه زیرساختهای کشور ارتباط دارند. موضوعاتی مانند زلزله، تغییرات اقلیمی، آلودگی هوا و تغییرات اقیانوسی تأثیر مستقیمی بر زندگی انسان دارند و شناخت بهتر این پدیدهها میتواند به کاهش خسارات و مدیریت مؤثرتر مخاطرات طبیعی کمک کند.»
دکتر بیدختی در پایان تأکید میکند: «نشریات علمی برای حفظ و ارتقای جایگاه خود نیازمند حمایت و توجه بیشتری هستند. امیدواریم نهادهای مسئول در معرفی بهتر این مجلات و افزایش دیدهشدن آنها در جامعه علمی و تخصصی کشور همکاری مؤثرتری داشته باشند تا زمینه برای توسعه هرچه بیشتر پژوهش و تولید علم فراهم شود.»
شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران

نظر شما :