وقتی هوش مصنوعی به زیرساخت تجارت تبدیل می شود؛ از پژوهش در آزمایشگاه داده کاوی تا برگزاری نشست تخصصی در مقر سازمان تجارت جهانی

میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:

آریامهر ملکی، بنیان‌گذار استارتاپ بین‌المللی هوش مصنوعی AIXport و مدیر اجرایی آزمایشگاه داده‌کاوی دانشگاه تهران، در مجمع سالانه سازمان تجارت جهانی (WTO Public Forum 2026) یکی از 45 نشست تخصصی منتخب را برگزار و مدیریت کرد و به دعوت این سازمان در پنلی تخصصی سخن گفت. این حضور، حاصل دو سال پژوهش کاربردی او در پیوند هوش مصنوعی و تجارت بین‌الملل بود.

ملکی در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶، دانشجوی سال پایانی مقطع کارشناسی رشته مهندسی کامپیوتر و کهاد مدیریت دانشگاه تهران است. او با پشتوانه یک دهه تجربه برنامه‌نویسی و پنج سال فعالیت در هوش مصنوعی کاربردی (Applied AI)، پروژه‌هایی در زمینه هوش مصنوعی، داده‌کاوی و تحول دیجیتال برای کسب‌وکارها و سازمان‌های داخل و خارج از کشور، طراحی و اجرا کرده است. این تجربه را با مطالعات تجارت بین‌الملل پیوند زد، گلوگاه‌های آن را شناسایی کرد و به طراحی راهکارهای هوشمند برای حل آن‌ها روی آورد.

دو سال پیش، ملکی با هدف به‌کارگیری هوش مصنوعی حوزه محور (Vertical AI) برای تحول دیجیتال تجارت بین‌الملل، پژوهشی را با همکاری آزمایشگاه داده‌کاوی و بهینه سازی سیستم های هوشمند دانشگاه تهران و با راهنمایی سرپرست آزمایشگاه، دکتر شاهرخ اسدی آغاز کرد. نخستین گلوگاه، پژوهش بازار بود: صادرکنندگان برای یافتن بازار مناسب باید داده‌هایی گسترده و پراکنده را بررسی کنند. او بر پایه دستاوردهای این پژوهش، استارتاپ مستقل AIXport را بنیان گذاشت تا راهکار توسعه‌یافته را به خدمتی برای فعالان تجارت تبدیل کند.

اکنون AIXport استارتاپی مستقل و در مراحل اولیه توسعه است که چشم‌اندازش ساخت هوش مصنوعی عمودی‌ (Vertical AI) برای تجارت بین‌الملل و به‌کارگیری آن در رفع گلوگاه‌های این صنعت در مقیاس جهانی است. نخستین نقطه ورود این مسیر، پژوهش بازار و شناسایی فرصت‌های صادراتی بود. نخستین محصول AIXport در حال توسعه است تا داده‌های پراکنده تجارت جهانی را به بینش‌های تصمیم‌ساز درباره بازارهای هدف برای شرکت‌های تولیدی و بازرگانی، اتاق‌های بازرگانی و سازمان‌های توسعه تجارت تبدیل کند.

پیشنهاد AIXport همراه با طرح‌های رسیده از سراسر دنیا، در پلتفرم تجارت ژنو مستقر در مؤسسه عالی مطالعات بین‌المللی و توسعه ژنو (Geneva Graduate Institute) ارزیابی شد و این مجموعه نشست AIXport را برای مجموعه «گفت‌وگوهای منتخب» برگزید و به سازمان تجارت جهانی معرفی کرد. پس از این انتخاب، مدیر اجرایی پلتفرم تجارت ژنو از او برای حضور در ژنو دعوت کرد. در نهایت، ۴۵ نشست دعوت محور در برنامه رسمی مجمع سالانه سازمان تجارت جهانی قرار گرفتند؛ در کنار AIXport، نهادهایی مانند دانشگاه استنفورد، مدرسه اقتصاد لندن، مجمع جهانی اقتصاد، اتاق بازرگانی بین‌المللی و بانک جهانی نیز برگزارکننده نشست بودند.

نشست دموکراتیک‌سازی تخصص: هوش مصنوعی و آینده تجارت خدمات در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، با همکاری AIXport و همکار بین المللی آن، اتاق بازرگانی MACC، با برگزاری و مدیریت او در مقر سازمان تجارت جهانی برگزار شد. محور گفت‌وگو، نقش هوش مصنوعی در گسترش دسترسی کسب‌وکارهای کوچک‌تر به دانش و ابزارهای تخصصی تجارت بود.

او در همان مجمع به دعوت رئیس واحد سیاست‌گذاری توسعه سازمان تجارت جهانی در پنل "خدمات به مثابه زیرساخت: هزینه های تجارت و فراگیری" سخن گفت. این پنل با مدیریت شیانگ‌چن ژانگ، معاون مدیرکل سازمان تجارت جهانی، و با حضور نمایندگانی از Mastercard، مدرسه اقتصاد لندن و این سازمان برگزار شد. در بحث درباره زیرساخت‌های مالی، لجستیکی و دیجیتال تجارت، او خدمات هوشمندی تجاری (Trade Intelligence) را ضلع دیگری از این زیرساخت معرفی کرد، خدماتی که پیش از پرداخت و حمل کالا، به صادرکننده کمک می‌کند بازار و فرصت مناسب را بشناسد. در جریان پنل، AIXport به‌عنوان یکی از پیشران‌های کاربرد هوش مصنوعی در تجارت بین‌الملل مطرح شد و این راهکار با استقبال معاون مدیرکل WTO و بازخورد مثبت حاضران روبه‌رو شد.

شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران

کلیپ شرکت در مجمع سالانه سازمان تجارت جهانی